मोहाडी तालुका: ग्रामपंचायतींमध्ये भ्रष्टाचाराचा ‘साखळी’ पॅटर्न; ‘रोहयो’ आणि ‘घरकुल’ योजना लक्ष्य

मोहाडी (प्रतिनिधी):

भंडारा जिल्ह्यातील मोहाडी तालुक्यातील विविध ग्रामपंचायती सध्या भ्रष्टाचाराच्या आरोपांनी चर्चेत आल्या आहेत. शासनाच्या लोककल्याणकारी योजनांचा पैसा गरजूंपर्यंत पोहोचण्याऐवजी अधिकारी, कंत्राटदार आणि स्थानिक प्रतिनिधींच्या साखळीतच अडकत असल्याचे चित्र दिसत आहे.

​१. हिवरा आणि महालगावमधील ‘रोहयो’ घोटाळा

​मोहाडी तालुक्यातील हिवरा आणि महालगाव/मोरगाव ग्रामपंचायतींमध्ये महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेअंतर्गत (रोहयो) मोठा अपहार झाल्याचे समोर आले आहे.

• ​कागदावरचे रस्ते: महालगावमध्ये २८ लाख रुपये खर्चून बांधण्यात आलेले ७ पांदण रस्ते प्रत्यक्षात गायब असल्याचे गावकऱ्यांनी उघडकीस आणले. काम न करताच निधी हडपल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.
• ​बोगस मजूर: हिवरा येथे एकाच मजुराची नाव एकाच दिवशी दोन वेगवेगळ्या कामांवर दाखवून मजुरीचे पैसे लाटण्यात आले. मस्टर रोलमध्ये गावातील नसलेल्या किंवा कधीही कामावर न आलेल्या लोकांची नावे नोंदवून शासकीय निधीचा अपहार करण्यात आल्याची तक्रार जिल्हा परिषदेकडे करण्यात आली आहे.

​२. विहीरगाव: ‘घरकुल’साठी लाचेची मागणी

​प्रधानमंत्री आवास योजनेचा (घरकुल) लाभ मिळवून देण्यासाठी गरिबांकडून पैशांची मागणी केली जात असल्याचे विहीरगाव येथील प्रकरणावरून स्पष्ट झाले आहे.

• ​येथील एका ग्रामसेवकाने लाभार्थ्यांच्या यादीत नाव पहिल्या टप्प्यात मंजूर करण्यासाठी १५,००० रुपयांची लाच मागितली होती.
• ​लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने (ACB) ४ डिसेंबर २०२५ रोजी या ग्रामसेवकाला रंगेहात पकडून अटक केली.

​३. साखळी भ्रष्टाचार (Top to Bottom Corruption)

​तालुक्यातील पांदण रस्त्यांच्या कामात गटविकास अधिकाऱ्यांपासून ते रोजगार सेवकांपर्यंतची एक मोठी साखळी सक्रिय असल्याचे अहवालातून समोर आले आहे. जेसीबीने कामे करून मजुरांच्या नावे बोगस हजेरी पट तयार करणे आणि मजुरीचे पैसे त्यांच्या बँक खात्यातून परत वसूल करणे, असा अजब प्रकार मोहाडीत सुरू असल्याचे उघड झाले आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

 

ठिकाण	योजनेचे नाव	भ्रष्टाचाराचा प्रकार
हिवरा	रोहयो	बोगस मजूर व निधी अपहार
महालगाव	पांदण रस्ते	२८ लाखांची कामे कागदावरच
विहीरगाव	घरकुल योजना	ग्रामसेवकाकडून लाचेची मागणी
तालुका स्तर	रेती उपसा	३ कोटींचा अवैध रेती घोटाळा

​

​टीप: नागरिकांनी आपल्या ग्रामपंचायतीत होत असलेल्या भ्रष्टाचाराविरोधात माहितीचा अधिकार (RTI) वापरून जाब विचारणे आवश्यक आहे. भ्रष्टाचाराची तक्रार जिल्हा परिषद किंवा लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडे थेट करता येते.

​भंडारा: ग्रामस्थांच्या खात्यावर मजूर दाखवत पैसे जमा करण्याचा प्रकार

या व्हिडिओमध्ये मोहाडी तालुक्यातील रोहयो कामात मजुरांच्या नावे कशा प्रकारे पैसे लाटले गेले, या अजब प्रकाराची सविस्तर माहिती दिली आहे.

भ्रष्टाचाराला चाप लावण्यासाठी ‘माहितीचा अधिकार’ हेच शस्त्र!

​जर तुमच्या ग्रामपंचायतीत रस्ते, घरकुल किंवा रोहयोच्या कामात भ्रष्टाचार झाला असेल, तर खालील अर्जाचा वापर करून तुम्ही माहिती मागवू शकता:

​माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ च्या कलम ६(१) अन्वये अर्ज

​प्रति,

जन माहिती अधिकारी,

ग्रामपंचायत कार्यालय ……………….. (येथे ग्रामपंचायतीचे नाव लिहा)

पंचायत समिती मोहाडी, जिल्हा भंडारा.

​१) अर्जदाराचे नाव : ……………………………………………………

२) पत्ता : ………………………………………………………………

३) माहितीचा विषय : सन २०२३ ते २०२६ या कालावधीत ग्रामपंचायतीत झालेल्या विकासकामांच्या खर्चाची व मस्टर रोलची माहिती मिळण्याबाबत.

४) आवश्यक असलेल्या माहितीचा तपशील :

• ​अ) मागील ३ वर्षांत ग्रामपंचायतीला ‘१५ व्या वित्त आयोगा’तून प्राप्त झालेला एकूण निधी आणि खर्च झालेला तपशील.
• ​ब) [कामाचे नाव लिहा, उदा. पांदण रस्ता/नाली] या कामासाठी मंजूर झालेला निधी, प्रत्यक्ष खर्च आणि मजुरांच्या हजेरी पटाची (Musters) प्रमाणित प्रत.
• ​क) घरकुल योजनेअंतर्गत मंजूर झालेल्या लाभार्थ्यांची यादी आणि त्यांना वितरीत करण्यात आलेल्या हप्त्यांची माहिती.
• ​ड) वरील कामांच्या पूर्णत्वाचे प्रमाणपत्र (Completion Certificate) व तांत्रिक मंजुरीच्या प्रती. ५) माहितीचा कालावधी : १ एप्रिल २०२३ ते आजपर्यंत. ६) माहिती मिळण्याचे माध्यम : प्रत्यक्ष पत्राद्वारे/प्रमाणित छायांकित प्रती. ७) अर्जदार दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) आहे काय? : हो/नाही (हो असल्यास प्रमाणपत्र जोडावे). ८) शुल्क : १० रुपयांचे कोर्ट फी स्टॅम्प किंवा रोख पावती.

​ठिकाण : ………………..

दिनांक : …./…./२०२६

​अर्जदाराची स्वाक्षरी : ………………..

संकलन:- अमर वासनिक, न्यूज एडिटर, पोलिस योद्धा न्यूज नेटवर्क