​’खाकी’वर ताण, सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर! महाराष्ट्रात पोलीस-लोकसंख्या गुणोत्तर कोलमडले; दुर्गा प्रसाद पांडेंची सरकारकडे ‘स्पेशल ॲक्शन प्लॅन’ची धडक मागणी! ​संयुक्त राष्ट्रांच्या निकषांनुसार प्रति ४५० नागरिकांमागे एक पोलीस हवा; महाराष्ट्रात मात्र परिस्थिती भीषण! कोंढाळी पोलीस ठाण्याचे चटका लावणारे उदाहरण!

कोंढाळी (नागपूर): वाढती लोकसंख्या, वेगाने होणारे नागरीकरण, महामार्गांचे विशाल जाळे, सायबर गुन्हेगारीचे आव्हान अन् महिला-बालकांच्या सुरक्षेची वाढती जबाबदारी… मात्र, या सर्वांचा भार पेलणाऱ्या महाराष्ट्रातील पोलीस दलात मनुष्यबळाची प्रचंड टंचाई निर्माण झाली आहे! संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) जागतिक निकषांशी तुलना केल्यास महाराष्ट्रातील ‘पोलीस-लोकसंख्या गुणोत्तर’ चिंताजनक पातळीवर पोहोचले आहे. याच पार्श्वभूमीवर, संवेदनशील पोलीस ठाण्यांना प्राधान्याने अतिरिक्त बळ देऊन राज्य सरकारने तातडीने विशेष कृती आराखडा राबवावा, अशी धडक मागणी सामाजिक कार्यकर्ते तथा पत्रकार दुर्गा प्रसाद पांडे (कोंढाळी) यांनी लावून धरली आहे.

​📉 जागतिक निकष काय सांगतो? अन् महाराष्ट्रात काय चित्र?

​सार्वजनिक सुरक्षेचा कणा मानल्या जाणाऱ्या पोलीस दलाबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्पष्ट मानके निश्चित करण्यात आली आहेत:

​संयुक्त राष्ट्र संघाची (UN) शिफारस: १ लाख लोकसंख्येमागे २२२ पोलीस अधिकारी-कर्मचारी (म्हणजेच १ पोलीस प्रति ४५० नागरिक) असणे हे सुरक्षित समाजासाठी आदर्श मानले जाते.

​महाराष्ट्राची भीषण वस्तुस्थिती: BPR&D आणि गृह मंत्रालयाची आकडेवारी पाहिल्यास राज्यात प्रत्यक्ष उपलब्ध पोलीस बळ १ लाख लोकसंख्येमागे केवळ १३६ ते १७२ च्या आसपासच रेंगाळत आहे!

​कामाचा भयानक ताण: रिक्त पदांच्या डोंगरामुळे सध्या कार्यरत असलेल्या पोलिसांवर २४-२४ तास काम करण्याचा अमानुष ताण पडत असून आरोग्याचे गंभीर प्रश्न निर्माण होत आहेत.

​🚨 ‘केस स्टडी’: कोंढाळी पोलीस ठाण्यावर एकाच वेळी ९२ गावांचा भार!

​दुर्गा प्रसाद पांडे यांनी नागपूर ग्रामीण जिल्ह्यातील कोंढाळी पोलीस ठाण्याचे जिवंत उदाहरण देत प्रशासनाचे डोळे उघडण्याचा प्रयत्न केला आहे:

​महामार्गांचे जाळे: आशियाई महामार्ग क्र. ४७ आणि राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५३/०६ वर हे पोलीस ठाणे वसलेले आहे.

​विशाल क्षेत्रफळ: ९२ गावे आणि तब्बल १ लाख लोकसंख्येची सुरक्षेची धुरा या एकाच पोलीस ठाण्यावर आहे!

​दमछाक करणारी कर्तव्ये: महामार्गावरील भीषण अपघात, व्हीआयपी बंदोबस्त, बोर व्याघ्र प्रकल्पाशी संबंधित घटना, औद्योगिक सुरक्षा आणि सीमावर्ती भागातील समन्वय पेलताना येथील कर्मचाऱ्यांची अक्षरशः दमछाक होत आहे.

​🎯 दुर्गा प्रसाद पांडे यांच्या प्रमुख आणि तडफदार मागण्या:

​१. संवेदनशील ठाण्यांचे पुनर्मूल्यांकन: कोंढाळीसारख्या महामार्ग आणि ग्रामीण विस्तार असलेल्या संवेदनशील पोलीस ठाण्यांचे नव्याने पुनर्मूल्यांकन करून अतिरिक्त पदे त्वरित मंजूर केली जावीत.

२. दीर्घकालीन ‘मास्टर प्लॅन’: आगामी पोलीस भरतीत केवळ रिक्त जागा भरण्यापुरते मर्यादित न राहता पुढील १० वर्षांतील लोकसंख्या वाढ, औद्योगिक विकास, महामार्ग आणि सायबर गुन्ह्यांचा अभ्यास करून ‘दीर्घकालीन मनुष्यबळ आराखडा’ तयार करावा.

३. तंत्रज्ञान + मनुष्यबळ: केवळ सीसीटीव्ही किंवा डिजिटल कंट्रोल रूम बनवून चालणार नाही, तर मैदानावर उतरून काम करण्यासाठी पुरेसे प्रशिक्षित मनुष्यबळ दिलेच पाहिजे.

​🛡️ पोलीस दल सक्षम तरच महाराष्ट्र सुरक्षित!

​पोलीस दलावरचा ताण कमी झाला, तर तपासाची गुणवत्ता वाढेल, गस्त अधिक कडक होईल आणि आपत्कालीन परिस्थितीत पोलिसांचा ‘रिस्पॉन्स टाईम’ वेगाने कमी होईल. नागरिकांची सुरक्षा हा राज्याच्या विकासाचा मूलभूत पाया असल्याने गृह विभागाने BPR&D च्या निकषांनुसार जिल्हानिहाय पुनरावलोकन करून ‘विशेष धोरण’ जाहीर करावे, अशी जोरदार मागणी आता प्रशासकीय व सामाजिक वर्तुळातून केली जात आहे!

​ब्युरो रिपोर्ट, विशेष बातमी (कोंढाळी/नागपूर)