अकोला बनले बळीराजाची ‘कृषी पंढरी’! डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठात शिवार फेरीचा महासोहळा; फुलांपासून वाईन्स-अत्तरांपर्यंत संशोधनाची अनोखी पर्वणी! कुलगुरू डॉ. शरद गडाख यांच्या मार्गदर्शनाखाली विदर्भातील ५ जिल्ह्यांतील हजारो शेतकरी व विद्यार्थ्यांची उपस्थिती; निसर्गाच्या संकटांवर मात करण्यासाठी ‘स्मार्ट शेती’ अन् जोडव्यवसाय ठरताहेत वरदान!
Summary
अकोला (विशेष बातमी/कृषी प्रतिनिधी): शेतकरी हा भारताचा अन्नदाता अन् देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधारस्तंभ! मात्र निसर्गाची अवकृपा, अवकाळी पाऊस आणि दुष्काळाच्या संकटांशी सतत दोन हात करणाऱ्या बळीराजाला आता आधुनिक विज्ञानाची आणि तंत्रज्ञानाची भक्कम ढाल मिळाली आहे. डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ […]
अकोला (विशेष बातमी/कृषी प्रतिनिधी): शेतकरी हा भारताचा अन्नदाता अन् देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधारस्तंभ! मात्र निसर्गाची अवकृपा, अवकाळी पाऊस आणि दुष्काळाच्या संकटांशी सतत दोन हात करणाऱ्या बळीराजाला आता आधुनिक विज्ञानाची आणि तंत्रज्ञानाची भक्कम ढाल मिळाली आहे. डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ (पी.के.व्ही.), अकोला येथे आयोजित करण्यात आलेली ‘शिवार फेरी’ शेतकऱ्यांसाठी साक्षात ‘कृषी पंढरी’ ठरली असून, अकोला, नागपूर, अमरावती, वर्धा आणि बुलढाणा जिल्ह्यांतील हजारो शेतकरी व कृषी विद्यार्थ्यांनी या ज्ञानगंगेत सहभाग नोंदवला!
🌸 सुगंधी फुलांपासून वाईन्स अन् अत्तर निर्मिती; संशोधनाची नयनरम्य पर्वणी!
कुलगुरू डॉ. शरद गडाख यांच्या मार्गदर्शनाखाली, फळपीक संशोधन विभागाचे डॉ. डी. एम. पंचभाई, डॉ. भराड आणि डॉ. सुरेंद्र पाटील यांनी शेतकऱ्यांना कोरडवाहू व बागायती पिकांबाबत मोलाचे मार्गदर्शन केले:
हेल्थ ड्रिंक्स अन् अत्तर: सुगंधी फुलांचा वापर करून तब्बल ०८ ते १० टक्के अल्कोहोलयुक्त हेल्थ ड्रिंक्स (वाईन) आणि सुवासिक अत्तर (परफ्युम्स) कसे तयार करायचे, याचे प्रात्यक्षिक आणि तंत्रज्ञान पाहून शेतकरी भारावून गेले.
सुधारित वाण: कापूस, ‘पी.के.व्ही. अश्विनी’ ज्वारी, रोगप्रतिकारक तूर, सोयाबीन, गहू आणि भाजीपाल्याचे उच्च उत्पादन देणारे वाण शिवार फेरीत आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरले.
🚜 ‘स्मार्ट फार्मिंग’ अन् नफादायक जोडव्यवसायाचा महामंत्र!
हवामानाच्या अनिश्चिततेवर मात करण्यासाठी शिवार फेरीत विज्ञानाधारित शेतीचे विविध पर्याय मांडण्यात आले:
हायटेक तंत्रज्ञान: ठिबक व स्प्रिंकलर सिंचन, ड्रोनद्वारे कीटकनाशक फवारणी, माती परीक्षण, आयओटी (IoT) आणि मोबाईल ॲप्सद्वारे डिजिटल शेती व्यवस्थापन.
पूरक शेती व जोडव्यवसाय: मधमाशी पालन, शेततळ्यातील मत्स्यपालन, कुक्कुटपालन, दुधाळ जनावरांचे शास्त्रोक्त व्यवस्थापन आणि ओमेगा-३ समृद्ध डेअरी उत्पादने.
शासकीय योजनांचा लाभ: पीक विमा योजना, किसान क्रेडिट कार्ड (KCC), पंतप्रधान किसान सन्मान निधी, शेततळे व ठिबक सिंचन सबसिडीची माहिती थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यात आली.
🏛️ ३४२५ हेक्टरवरील संशोधनाचा महायज्ञ: पी.के.व्ही. अकोला!
२० ऑक्टोबर १९६९ रोजी स्थापन झालेले आणि थोर कृषी नेते डॉ. पंजाबराव देशमुख यांच्या नावाने ओळखले जाणारे हे विद्यापीठ ३४२५ हेक्टर जमिनीवर संशोधन आणि बियाणे गुणाकाराचे कार्य करते. विदर्भातील ११ जिल्ह्यांमध्ये पसरलेल्या १९ संशोधन केंद्रांमधून विकसित होणारे हे नवीन तंत्रज्ञान थेट शेतकऱ्यांच्या बांधापर्यंत पोहोचवण्याचे काम या शिवार फेरीने केले आहे.
📢 तरुण शेतकऱ्यांचा हुंकार: “प्रत्येक मंडळात हवा ‘ॲग्री गाईडन्स हब’!”
शिवार फेरीत मोठ्या संख्येने सहभागी झालेल्या युवा शेतकऱ्यांनी शेतीला आधुनिकतेची जोड देण्यासाठी शासनाकडे महत्त्वाची मागणी मांडली:
स्थानिक मार्गदर्शन केंद्र: प्रत्येक कृषी मंडळात अत्याधुनिक मार्गदर्शन केंद्र उभारून दर आठवड्याला तज्ज्ञांची सत्रे आयोजित करावीत.
डिजिटल संवाद: युट्यूब, व्हिज्युअल मीडिया, वेबिनार आणि मोबाईल ॲप्सद्वारे हवामान अंदाज, बाजारभाव व पीक व्यवस्थापनाची माहिती रिअल-टाईम मिळावी.
🌾 “निसर्गाच्या संकटावर विज्ञानाची मात!”
”शिवार फेरी ही केवळ ज्ञानाची देवाणघेवाण नसून बळीराजाच्या समृद्धीचा महामार्ग आहे. निसर्गाच्या लहरीपणावर मात करायची असेल, तर आधुनिक तंत्रज्ञान, सुधारित बियाणे आणि पूरक व्यवसायांची कास धरणे काळाची गरज आहे!”
— कृषी शास्त्रज्ञ व उपस्थित शेतकरी
ब्युरो रिपोर्ट, अकोला (विशेष बातमी)