वनविभागाचा ‘रक्तलांछित’ भ्रष्टाचार; अर्जुनी मोरगावात मजुरांच्या रक्ताने माखला ‘हरित मलिदा’!

अर्जुनी मोरगाव/गोंदिया:

अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील जंगलात सध्या वाघ आणि अस्वल यांच्या हल्ल्यांचे सत्र सुरू आहे. पण या रक्ताळलेल्या घटनांमागे केवळ वन्यप्राणी जबाबदार नसून, वनविभागाचा ‘खूनी भ्रष्टाचार’ आणि ‘प्रशासकीय निष्काळजीपणा’ कारणीभूत आहे. १० मे रोजी वाघाच्या हल्ल्यात कौशल्याबाई राहाटे यांचा मृत्यू आणि १२ मे रोजी अस्वलाच्या हल्ल्यात दीपक गावळे हे गंभीर जखमी होणे, या घटना म्हणजे वनविभागाच्या नाकर्तेपणाचे जिवंत पुरावे आहेत.

​भ्रष्टाचाराचे जळजळीत पैलू:

​१. कागदावरची गस्त आणि डिझेलचा ‘धूर’:

वनविभागाच्या दप्तरी रोज शेकडो किलोमीटरची गस्त घातल्याचे दाखवले जाते. यासाठी दरमहा लाखो रुपयांच्या इंधनाची बिले काढली जातात. प्रत्यक्षात, जर गोठणगाव आणि केशोरी परिसरात गस्त खरोखरच प्रभावी असती, तर सलग ४ दिवसांत ३ हल्ले करण्याची हिंमत वन्यप्राण्यांनी केली नसती. मजुरांच्या सुरक्षेसाठी नेमलेली वाहने नेमकी कुठे उभी असतात? हा ‘डिझेल घोटाळा’ मजुरांच्या जीवावर बेतत आहे.

​२. सुरक्षा साहित्याचा ‘मलिदा’:

तेंदूपत्ता हंगामात मजुरांना स्वसंरक्षणासाठी टॉर्च, सायरन आणि इतर सुरक्षा किट देणे बंधनकारक आहे. या साहित्यासाठी दरवर्षी मोठा निधी मंजूर होतो. परंतु, प्रत्यक्षात मजुरांना साधे लाकूड घेऊन जंगलात जावे लागते. या साहित्याचा पैसा अधिकारी आणि कंत्राटदारांच्या तिजोरीत मुरतोय का?

​३. वाघाची दहशत दडवून कंत्राटदारांचे ‘हित’ जोपासले?

पहिला हल्ला झाल्यानंतरही वनविभागाने तो भाग तत्काळ बंद का केला नाही? मजुरांना धोक्याची पूर्वसूचना का दिली नाही? कंत्राटदाराचे तेंदूपत्ता संकलन थांबू नये, यासाठी मजुरांच्या जीवाची ‘सुपारी’ दिली गेली का? असा संतप्त सवाल आता उपस्थित होत आहे.

​** वाचकांनो, भ्रष्टाचाराचे पुरावे मागवून प्रशासनाला उघडे पाडा! **

​केवळ हळहळ व्यक्त करून चालणार नाही, तर आपल्याला कागदोपत्री जाब विचारावा लागेल. खालील माहिती अधिकाराचा (RTI) मसुदा वापरून वनविभागाचा खरा चेहरा समोर आणा:

माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ अंतर्गत अर्ज (नमुना-अ)

​प्रति,

जनमाहिती अधिकारी,

वनपरिक्षेत्र अधिकारी कार्यालय, गोठणगाव/केशोरी,

तालुका: अर्जुनी मोरगाव, जिल्हा: गोंदिया.

​१. अर्जदाराचे पूर्ण नाव: ……………………………………………………

२. पूर्ण पत्ता: ……………………………………………………………………….

३. आवश्यक असलेल्या माहितीचा तपशील:

​खालील विषयांवरील आपल्या कार्यालयातील उपलब्ध कागदपत्रांच्या/रेकॉर्डच्या प्रमाणित छायांकित प्रती मिळाव्यात:

​अ) दिनांक ९ मे २०२६ ते १२ मे २०२६ या कालावधीत अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील बाधित वनक्षेत्रात (भरणोली, वडेगाव बांध्या व परिसर) तैनात असलेल्या वनरक्षक आणि गस्ती पथकाच्या दैनंदिन कार्य अहवालाची (Daily Progress Report) प्रमाणित प्रत.

​ब) उपरोक्त कालावधीत वन्यजीव संरक्षणासाठी आणि रात्रीच्या गस्तीसाठी वापरण्यात आलेल्या सर्व शासकीय वाहनांच्या दैनंदिन नोंदवहीची (Log Book) आणि त्यावरील इंधन खर्चाच्या देयकांची प्रमाणित छायांकित प्रत.

​क) सन २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात तेंदूपत्ता मजुरांच्या सुरक्षेसाठी मंजूर झालेला निधी, त्यातून खरेदी करण्यात आलेल्या सुरक्षा साहित्याची (उदा. टॉर्च, सायरन, किट) देयके आणि मजुरांना करण्यात आलेल्या प्रत्यक्ष वाटप रजिस्टरची प्रमाणित प्रत.

​ड) वन्यजीव हल्ल्यांपासून मजुरांच्या संरक्षणासाठी वनविभागाने तयार केलेल्या आपत्ती व्यवस्थापन आराखड्याची (Action Plan) प्रत.

​इ) मागील दोन वर्षात वन्यजीव हल्ल्यात मृत किंवा जखमी झालेल्या व्यक्तींना देण्यात आलेल्या आर्थिक मदतीच्या वाटप रजिस्टरची छायांकित प्रत.

​४. माहितीचा कालावधी: १ एप्रिल २०२५ ते आजपर्यंत.

५. माहिती मिळण्याचे माध्यम: प्रमाणित छायांकित प्रती (पोस्टाने किंवा प्रत्यक्ष).

६. शुल्क भरल्याचा तपशील: १० रुपयांचे न्यायालयीन शुल्क मुद्रांक (Court Fee Stamp) अर्जावर जोडले आहे.

​स्थळ: ……………….

दिनांक: १२/०५/२०२६

​अर्जदाराची सही: ……………….

​अमर वासनिक (न्यूज एडिटर) यांचे आवाहन:

प्रशासनाला प्रश्न विचारण्यापेक्षा त्यांच्याच रेकॉर्डमधील कागदपत्रांची मागणी केल्यास भ्रष्टाचाराचे पुरावे मिळवणे सोपे जाते. नागरिकांनी या अधिकाराचा वापर करून वनविभागातील पारदर्शकता तपासली पाहिजे. ही माहिती मिळाल्यास आम्हाला कळवा, आम्ही त्या अन्यायाला वाचा फोडू!

​** वाचकांसाठी आवाहन: अन्यायाविरुद्ध तक्रार नोंदवा! **

​वनविभागाच्या हलगर्जीपणामुळे जर आपल्या भागात वन्यप्राण्यांचे हल्ले होत असतील किंवा सुरक्षा साधने मिळत नसतील, तर गप्प बसू नका. खालील मसुदा वापरून जिल्हाधिकारी किंवा मुख्य वनसंरक्षक यांच्याकडे तक्रार करा.

​** लेखी तक्रार अर्ज (नमुना) **

​प्रति,

मा. जिल्हाधिकारी महोदय,

जिल्हाधिकारी कार्यालय, गोंदिया / भंडारा.

(किंवा मा. मुख्य वनसंरक्षक, नागपूर विभाग)

​विषय: वनपरिक्षेत्र अर्जुनी मोरगाव अंतर्गत वनविभागाच्या हलगर्जीपणामुळे होणारे प्राणघातक हल्ले आणि भ्रष्ट कारभाराची चौकशी करणेबाबत.

​महोदय,

​मी, …………………………………………………… (आपले नाव), या अर्जाद्वारे आपले लक्ष अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील जंगलात मजुरांवर होत असलेल्या सलग हल्ल्यांकडे वेधू इच्छितो.

​तक्रारीचे मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

१. मागील ४ दिवसांत वाघ आणि अस्वलाने केलेल्या ३ वेगवेगळ्या हल्ल्यांत नागरिकांचा बळी गेला आहे/लोक गंभीर जखमी झाले आहेत.

२. ९ मे रोजी पहिला हल्ला झाला असतानाही वनविभागाने संबंधित क्षेत्रात मजुरांना प्रवेशबंदी का केली नाही? या हलगर्जीपणामुळेच १० मे रोजी कौशल्याबाई राहाटे यांचा बळी गेला आहे.

३. तेंदूपत्ता मजुरांच्या सुरक्षेसाठी शासन लाखो रुपये खर्च करते, परंतु मजुरांना साधे टॉर्च किंवा सायरन देखील दिले जात नाहीत. हा निधी नेमका कुठे खर्च झाला, याची चौकशी होणे आवश्यक आहे.

४. वनविभागाची गस्त केवळ कागदावरच असून प्रत्यक्ष क्षेत्रात कर्मचारी उपस्थित नसल्यामुळे वन्यप्राणी मानवी वस्तीजवळ येत आहेत.

​आमची मागणी:

१. सदर घटनेतील दोषी वनपरिक्षेत्र अधिकारी (RFO) आणि संबंधित बीट गार्डवर तात्काळ निलंबनाची कारवाई करण्यात यावी.

२. वन्यजीव हल्ल्यात मृत आणि जखमी झालेल्यांच्या कुटुंबाला त्वरित आर्थिक मदत देऊन कुटुंबातील एका सदस्याला शासकीय नोकरी द्यावी.

३. मजुरांच्या सुरक्षा साहित्याच्या खरेदीची आणि गस्तीच्या इंधन खर्चाची उच्चस्तरीय चौकशी करण्यात यावी.

​योग्य कारवाई न झाल्यास आम्ही लोकशाही मार्गाने तीव्र आंदोलन छेडू, याची नोंद घ्यावी.

​स्थळ: ……………….

दिनांक: …./…./२०२६

​आपला नम्र,

​(सही)

नाव: …………………………………….

मोबाईल: ……………………………….

​’पोलीस योद्धा’चा सल्ला:

हा अर्ज लिहून त्याची एक प्रत जिल्हाधिकारी कार्यालयात द्या आणि दुसरी प्रत पोचपावती (Acknowledgement) म्हणून स्वतःकडे ठेवा. तुमच्या तक्रारीचा पाठपुरावा आम्ही करू!

​अमर वासनिक

न्यूज एडिटर, पोलीस योद्धा न्यूज नेटवर्क

७७७४९८०४९१ | www.policeyoddha.com