भंडारा वनविभागात भ्रष्टाचाराची वाळवी: ५ हजारांची लाच घेताना वनरक्षक रंगेहाथ अटकेत

सरकारी यंत्रणांमधील भ्रष्टाचार ही समाजाला लागलेली मोठी कीड आहे. वनांचे आणि पर्यावरणाचे रक्षण करण्याची अत्यंत महत्त्वाची जबाबदारी ज्यांच्या खांद्यावर आहे, तेच जर भक्षक बनले तर जंगलांचे आणि सामान्य जनतेचे काय होणार? असाच प्रश्न निर्माण करणारी एक संतापजनक घटना भंडारा जिल्ह्यातील साकोली येथे उघडकीस आली आहे. अधिकारांचा गैरवापर करून सर्वसामान्यांची लूट करणाऱ्या एका वनरक्षकाला लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने (ACB) ५,००० रुपयांची लाच घेताना रंगेहाथ पकडले आहे.

​काय आहे नेमके प्रकरण?

साकोली येथील शिवाजी वॉर्डात राहणारे पोल्ट्री फार्म संचालक सुशील गोपाल रामटेके (वय ३५) यांनी २८ ऑगस्ट रोजी त्यांच्या मजुरांना मोघाटा जंगल परिसरातून बांबू (बांस) आणण्यासाठी पाठवले होते. जंगलातून बांबू कापत असताना वनरक्षक चित्तरंजन राधेश्याम कोरे याने या मजुरांना पकडले. कायद्याचा धाक दाखवत त्याने मजुरांवर कारवाई करण्याची धमकी दिली. एवढेच नाही तर घटनास्थळी जप्तीनामा करून आणि फोटो काढून त्याने थेट मालकाला म्हणजेच सुशील रामटेके यांना बोलावून घेतले.

​कायद्याचा धाक दाखवून पैशांची वसुली

मजुरांवर आणि मालकावर कायदेशीर कारवाई न करण्यासाठी तसेच हा विषय तिथेच रफादफा करण्यासाठी वनरक्षक चित्तरंजन कोरे याने ५,००० रुपयांच्या लाचेची मागणी केली. वनांचे रक्षण करण्याऐवजी सर्वसामान्यांना कायद्याचा बडगा दाखवून पैसे उकळण्याचा हा प्रकार अत्यंत गंभीर होता. लाचेच्या या अनुचित मागणीमुळे त्रस्त झालेल्या सुशील रामटेके यांनी थेट भंडारा येथील लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाशी (ACB) संपर्क साधला आणि तक्रार नोंदवली.

​ACB चा अचूक सापळा आणि कारवाई

तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर, एसीबीच्या पथकाने ३१ ऑगस्ट रोजी या प्रकरणाची अत्यंत बारकाईने आणि गुप्तपणे पडताळणी केली. या पडताळणीत वनरक्षकाने ५,००० रुपयांची लाच मागितल्याचे आणि ती स्वीकारण्यास संमती दिल्याचे निष्पन्न झाले. त्यानंतर लगेचच १ सप्टेंबर रोजी एसीबीने अचूक सापळा रचला आणि आरोपी वनरक्षक चित्तरंजन कोरे याला ५,००० रुपयांची लाच स्वीकारताना रंगेहाथ बेड्या ठोकल्या.

​लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाचे पोलीस उपअधीक्षक प्रवीणकुमार ज्ञानदेव पाटील यांच्या फिर्यादीवरून साकोली पोलीस ठाण्यात भ्रष्ट वनरक्षकाविरुद्ध विविध कलमांखाली गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. सध्या या प्रकरणाचा पुढील तपास पोलीस निरीक्षक नितेश देशमुख करत आहेत.

​वनविभागाच्या कार्यप्रणालीवर प्रश्नचिन्ह? (विश्लेषण)

या घटनेमुळे भंडारा वनविभागातील भ्रष्टाचाराचे वास्तव चव्हाट्यावर आले आहे. वनरक्षक हा जंगलाचा, वृक्षवल्लींचा आणि वन्यजीवांचा रक्षक मानला जातो. परंतु, पैशांच्या हव्यासापोटी आपल्या पदाचा आणि अधिकारांचा गैरवापर करण्याच्या या प्रवृत्तीमुळे संपूर्ण वनविभागाची प्रतिमा मलिन होत आहे.

​जंगलावर अवलंबून असलेल्या स्थानिक मजुरांना किंवा छोट्या व्यावसायिकांना कायदेशीर कारवाईचा धाक दाखवून अशा प्रकारे ब्लॅकमेल करणे, हे प्रशासनातील नैतिक अधःपतनाचे लक्षण आहे. या कारवाईमुळे हे स्पष्ट होते की, केवळ मोठ्या कार्यालयांमध्येच नाही, तर तळागाळात काम करणाऱ्या यंत्रणांमध्येही भ्रष्टाचाराने खोलवर पाळेमुळे रुजवली आहेत.

​निष्कर्ष:

भंडारा लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने केलेली ही कारवाई निश्चितच कौतुकास्पद आहे. सुशील रामटेके यांनी दाखवलेले धाडस हे इतर नागरिकांसाठीही एक उत्तम उदाहरण आहे. नागरिकांनी अशा भ्रष्ट अधिकाऱ्यांसमोर न झुकता त्यांच्याविरोधात निर्भयपणे तक्रार नोंदवली पाहिजे. या कठोर कारवाईमुळे भ्रष्ट अधिकाऱ्यांवर वचक बसेल आणि वनविभागात पारदर्शकता आणण्यासाठी पावले उचलली जातील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. भ्रष्टाचाराविरुद्धचा हा लढा तेव्हाच यशस्वी होईल जेव्हा जनता सतर्क राहील आणि प्रशासन पारदर्शकपणे काम करेल.