पार्टी निष्ठा की ‘पदपूजा’? प्रामाणिक कार्यकर्त्यांच्या उपेक्षेवरून महाराष्ट्राच्या राजकारणात नवा रणसंग्राम!

विशेष वृत्त | विशेष प्रतिनिधी : दुर्गा प्रसाद पांडे

​देशाच्या आणि विशेषतः महाराष्ट्राच्या बदलत्या राजकीय पटलावर आता एक नवा आणि अत्यंत धगधगता प्रश्न निर्माण झाला आहे. पक्षाचा झेंडा खांद्यावर घेऊन वर्षानुवर्षे प्रामाणिकपणे सतरंज्या उचलणाऱ्या निष्ठावंत कार्यकर्त्यांची तपश्चर्या मोठी, की ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर पैशाच्या, प्रभावाच्या आणि सत्तेच्या समीकरणांवरून पक्षात उड्या मारणाऱ्या ‘उपऱ्यांचे’ लाड मोठे? हाच सवाल आता राजकीय वर्तुळात पेटला असून एका मोठ्या वैचारिक युद्धाला तोंड फुटले आहे.

​जमिनीवरील ‘कणा’ की फक्त नेत्यांचा ‘करिश्मा’?

​राजकीय विश्लेषकांच्या मते, कोणत्याही पक्षाची खरी ताकद ही वातानुकूलित गाड्यांमधून फिरणाऱ्या नेत्यांमध्ये नसते, तर ऊन, वारा, पाऊस अंगावर झेलत बूथ पातळीवर पक्षाची विचारधार रुजवणार्‍या कार्यकर्त्यांमध्ये असते. हेच कार्यकर्ते पक्षाला गाव, शहर आणि जिल्हा पातळीवर जिवंत ठेवतात. मात्र, आजच्या बदलत्या राजकीय वातावरणात याच निष्ठावंतांना बाजूला सारून, केवळ सत्ता आणि आर्थिक ताकद असलेल्या नेत्यांना रेड कार्पेट दिले जात असल्याची खळबळजनक चर्चा सुरू आहे.

​महाराष्ट्राच्या ‘फोडाफोडी’च्या राजकारणाने वाढवला असंतोष

​गेल्या काही वर्षांत महाराष्ट्राच्या राजकारणात जे अभूतपूर्व भूकंप, बंडखोरी आणि पक्षांतरे झाली, त्यांनी पारंपारिक संगठनात्मक राजकारणाचेCalculations पूर्णपणे बदलून टाकले आहेत.

​निष्ठावंतांवर अन्याय: पक्षाच्या पडत्या काळात, संकटात सावलीसारखे उभे राहणारे जुने कार्यकर्ते आज कोपऱ्यात ढकलले गेले आहेत.

​नव्यांचे लाड: कालपर्यंत पक्षावर चिखलफेक करणाऱ्या नवख्या नेत्यांना पक्षात येताच मोठी पदे आणि जबाबदाऱ्या बहाल केल्या जात आहेत. यामुळे मूळ कार्यकर्त्यांमध्ये तीव्र नैराश्य पसरले आहे.

​विचारधारेचा अंत आणि सत्तेची भूक!

​इतिहास साक्षी आहे की, ज्या पक्षांनी अंतर्गत लोकशाही पायदळी तुडवली, घराणेशाही वाढवली आणि जमिनीवरील कार्यकर्त्यांना गृहीत धरले, ते पक्ष काळाच्या ओघात नष्ट झाले. आज मात्र विचारधारेवर आधारित राजकारणाची जागा पूर्णपणे ‘सत्ताकेंद्रित’ आणि ‘आर्थिक प्रभावाने’ घेतली आहे. विरोधी पक्षातील नेत्यांचे सत्ताधाऱ्यांच्या गोटात सामील होणे आणि मिळणारे तात्कालिक फायदे, यांमुळे लोकशाहीच्या मूळ ढाच्यावरच आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

​कार्यकर्त्यांसमोर ‘धर्मासंकट’: आता करायचे काय?

​आज सामान्य कार्यकर्ता एका मोठ्या चक्रव्यूहात अडकला आहे आणि स्वतःलाच काही रोकडे सवाल विचारत आहे:

​”जर प्रामाणिकपणे आयुष्य पणाला लावूनही पक्षात सन्मान आणि संधी मिळणार नसेल, तर स्वाभिमानासाठी आणि स्वतःच्या क्षमतेसाठी दुसरा रस्ता धरावा की विचारधारेच्या नावाखाली आयुष्यभर उपेक्षित राहूनच संघर्ष करत राहावा?”

​या विषयावर आता राजकीय क्षेत्रात दोन स्पष्ट तट पडले आहेत. एक वर्ग म्हणतो की स्वाभिमान महत्त्वाचा, तर दुसरा वर्ग पक्षाप्रती असलेल्या आंधळ्या निष्ठेलाच सर्वोच्च मानतो.

​यक्षप्रश्न: भविष्याचं राजकारण कोणाचं?

​महाराष्ट्राच्या या राजकीय मंथनातून आता एकच मोठा निष्कर्ष निघतोय—हा लढा केवळ एखाद्या पदाचा किंवा तिकिटाचा नाही, तर राजकीय पक्षांच्या नैतिकतेचा आणि सांस्कृतीक मूल्यांचा आहे.

​भविष्यात राजकीय पक्षांना खरोखरच प्रामाणिक, समर्पित आणि कुशल संघटकांची गरज उरणार आहे, की केवळ पैशाच्या आणि सत्तेच्या समीकरणांवर उड्या मारणाऱ्या नेत्यांची? या प्रश्नाच्या उत्तरावरच महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या राजकारणाची पुढची दिशा आणि दीर्घकालीन यश ठरणार आहे!

राजकुमार खोब्रागडे
​ब्युरो रिपोर्ट, मुंबई