बौद्ध पौर्णिमा विशेष: शांतीचा महादूत आणि विज्ञानाचा अधिपती – भगवान गौतम बुद्ध

लेखक: अमर वासनिक (न्यूज एडिटर, पोलीस योद्धा न्यूज नेटवर्क)

​आज बुद्ध पौर्णिमा. मानवजातीला दुःखमुक्तीचा मार्ग दाखवणाऱ्या महामानवाचा जन्म, ज्ञानप्राप्ती आणि महापरिनिर्वाण असा त्रिविध योग असलेला हा दिवस.

​१. जन्म आणि बालपण

​तथागत गौतम बुद्धांचा जन्म इसवी सन पूर्व ५६३ (काही संशोधकांनुसार ६२३) मध्ये नेपाळमधील लुंबिनी येथे झाला. वडील शुद्धोधन हे शाक्य गणराज्याचे प्रमुख होते आणि आई महामाया कोलीय राजकन्या होती. जन्मानंतर अवघ्या सात दिवसांत आईचे निधन झाल्याने त्यांचा सांभाळ मावशी महाप्रजापती गौतमी यांनी केला.

​२. बुद्ध: एक वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि दिव्य दृष्टी

​बुद्धांची ‘दिव्य दृष्टी’ म्हणजे एखादी चमत्कारी शक्ती नसून ती अत्यंत विकसित ‘प्रज्ञा’ होती.

​वैज्ञानिक प्रमाण: आधुनिक विज्ञान सांगते की पराकोटीच्या ध्यानावस्थेत मेंदूतील ‘गामा लहरी’ सक्रिय होतात. बुद्धांनी ‘विपश्यना’च्या माध्यमातून शरीरातील सूक्ष्म कणांचे (कलापा) निरीक्षण केले होते, ज्याला आजचे ‘क्वांटम फिजिक्स’ अणू-रेणूंच्या स्तरावर मान्य करते.

​३. अघोरी तपश्चर्या आणि मध्यम मार्ग

​सिद्धार्थ गौतमांनी ज्ञानप्राप्तीसाठी ६ वर्षे अत्यंत कठोर तपश्चर्या केली. त्यांनी अन्नाचा त्याग केला, ज्यामुळे त्यांचे शरीर हाडांचा सापळा बनले होते.

​लाभ: या अघोरी उपोषणातून त्यांना समजले की, “शरीराला क्लेश देऊन मन शांत होत नाही.” यातूनच त्यांनी ‘मध्यम मार्ग’ शोधला. सुजाताने दिलेली खीर स्वीकारून त्यांनी शरीराला ऊर्जा दिली आणि त्यानंतरच त्यांना ‘बोधी’ प्राप्त झाली.

​४. रोहिणी नदी विवाद आणि युद्ध शांती

​शाक्य आणि कोलीय यांच्यात रोहिणी नदीच्या पाण्यावरून तीव्र संघर्ष व्हायचा.

​कोलीय कोण होते? कोलीय हे शाक्यांचे नातेवाईक होते. काही मतानुसार ते स्वतःला उच्च कुळातील मानत, पण ते ‘विदेशी आर्य’ असल्याचे ठोस पुरावे नाहीत.

​युद्धाचा अंत: जेव्हा दोन्ही सैन्य युद्धासाठी सज्ज झाले, तेव्हा बुद्धांनी त्यांच्यामध्ये जाऊन विचारले, “पाण्याचं मूल्य जास्त की रक्ताचं?” या एका प्रश्नाने दोन्ही कुळांमधील वैर संपले आणि युद्ध थांबले. बुद्धांच्या शांततावादी भूमिकेमुळे अनेक प्राचीन राज्यांमधील संघर्ष मिटले.

​५. सात चक्रांचे विज्ञान

​योगविज्ञानानुसार, सामान्य व्यक्तीची ऊर्जेची चक्रे कमी प्रमाणात जागृत असतात. मात्र, राजकुमार सिद्धार्थ हे जन्मतःच उच्च आध्यात्मिक क्षमतेचे होते. असे मानले जाते की त्यांची सातही चक्रे (मूलाधार ते सहस्रार) ७० ते ८०% हून अधिक सक्रिय होती, जी बुद्धत्व प्राप्त झाल्यावर १००% ऊर्जेने प्रकाशमान झाली.

​६. षडयंत्र आणि महापरिनिर्वाण (मृत्यू)

​बुद्धांच्या वाढत्या लोकप्रियेमुळे त्यांच्याविरुद्ध अनेक षडयंत्रे रचली गेली.

​फसवण्याचा प्रयत्न: चिनचा माणविका आणि सुंदरी या स्त्रियांद्वारे बुद्धांचे चारित्र्यहनन करण्याचे अयशस्वी प्रयत्न झाले. देवदत्ताने त्यांना मारण्यासाठी नालागिरी हत्ती सोडला आणि डोंगरावरून मोठा दगडही लोटला.

​मृत्यू (महापरिनिर्वाण): बुद्धांची कोणतीही ‘गुप्ती’ किंवा अस्त्राने हत्या झाली नाही. वयाच्या ८० व्या वर्षी, इसवी सन पूर्व ४८३ मध्ये कुशीनगर येथे चुंद लोहाराने दिलेले ‘सूकर-मद्दव’ (एक विशिष्ट कंद किंवा आळिंबी) खाल्ल्याने त्यांना रक्तातिसार झाला. या आजारपणातच त्यांनी आपला देह सोडला, ज्याला ‘महापरिनिर्वाण’ म्हणतात.

​७. बुद्ध पौर्णिमेला मांस का टाळावे?

​बुद्धांनी ‘अहिंसा’ हा जगातील सर्वात मोठा धर्म सांगितला. “सर्व जीव जगण्यासाठी धडपडतात, कोणालाही मृत्यू नको असतो,” हा त्यांचा संदेश होता. त्यांच्या जन्मदिनी प्राण्यांची हत्या करून मांस खाणे हे करुणाभावाच्या पूर्णपणे विरुद्ध आहे, म्हणून या दिवशी शाकाहाराचे महत्त्व आहे.

​निष्कर्ष:

भगवान बुद्ध हे केवळ एका धर्माचे नसून संपूर्ण मानवतेचे दीपस्तंभ आहेत. त्यांचे विचार आजही समाजाला अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारे आहेत.

​अमर वासनिक न्यूज एडिटर, पोलीस योद्धा न्यूज नेटवर्क संपर्क: ७७७४९८०४९१