मोहाडी नगरपंचायत व पंचायत समिती: भ्रष्टाचाराचे आरोप आणि वास्तव
भंडारा जिल्ह्यातील मोहाडी हे एक महत्त्वाचे केंद्र आहे, परंतु येथील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये भ्रष्टाचाराची प्रकरणे वारंवार समोर येत आहेत. विकासकामांचा निधी मकाने आणि वैयक्तिक फायद्यासाठी पदाचा वापर करणे, असे गंभीर आरोप येथील प्रशासनावर आणि लोकप्रतिनिधींवर केले जात आहेत.
१. रोजगार हमी योजनेत (रोहयो) मोठा घोटाळा
२०२४-२५ मधील ताज्या अहवालांनुसार, मोहाडी तालुक्यातील हिवरा आणि इतर गावांमध्ये रोजगार हमी योजनेच्या कामात मोठी अनियमितता आढळून आली आहे.
कागदोपत्री काम: पांदण रस्त्यांचे बांधकाम केवळ कागदावर दाखवून सरकारी निधी लाटल्याचा आरोप आहे.
बोगस मजुरी: एकाच मजुराची नावे एकाच दिवशी दोन वेगवेगळ्या कामांवर दाखवून मजुरीचे पैसे हडपण्याचे प्रकार समोर आले आहेत.
जेसीबीचा वापर: नियमानुसार मजुरांनी करावयाची कामे छुप्या पद्धतीने जेसीबीने केली जातात आणि पैसे मजुरांच्या नावावर काढले जातात.
२. लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाची (ACB) कारवाई
मोहाडी पंचायत समितीमध्ये भ्रष्टाचाराचे स्वरूप इतके वाढले होते की, थेट लाच घेताना अधिकाऱ्यांना अटक करण्यात आली आहे:
तांत्रिक सहाय्यक अटक: २०२३ मध्ये वैयक्तिक लाभाच्या योजना (उदा. गोठा बांधकाम) मंजूर करण्यासाठी शेतकऱ्यांकडून लाच घेताना दोन तांत्रिक सहाय्यकांना एसीबीने रंगेहात पकडले होते.
पोलीस प्रशासन: अगदी पोलीस दलातील कर्मचारीही ५०० रुपयांसारख्या किरकोळ रकमेसाठी लाच घेताना आढळले आहेत, जे भ्रष्टाचाराची व्याप्ती दर्शवते.
३. राजकीय अस्थिरता आणि युतीचा खेळ
नगरपंचायतीमधील भ्रष्टाचार केवळ अधिकाऱ्यांपुरता मर्यादित नाही, तर राजकीय साठमारीमुळे विकासकामे रखडली आहेत.
उपाध्यक्ष निवड विवाद: मोहाडी नगरपंचायतीत राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि भाजपमधील अंतर्गत गटातटांमुळे ‘व्हीप’ झुगारून निवडणुका लढवल्या गेल्या. जेव्हा सत्तेसाठी ‘अभद्र युती’ होते, तेव्हा पारदर्शकतेचा अभाव निर्माण होतो आणि त्यातून भ्रष्टाचाराला वाव मिळतो, अशी चर्चा स्थानिक नागरिकांमध्ये आहे.
४. विकासावर होणारा परिणाम
मोहाडीतील या भ्रष्टाचाराचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांवर होत आहे:
निकृष्ट दर्जाचे रस्ते आणि नाली बांधकाम.
शासकीय योजनांचा लाभ घेण्यासाठी सर्वसामान्यांना द्यावी लागणारी लाच.
निधी असूनही शहराचा रखडलेला विकास.
निष्कर्ष: > मोहाडी नगरपंचायत आणि पंचायत समितीमधील हा भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी केवळ चौकशी करून चालणार नाही, तर दोषींवर कठोर फौजदारी कारवाई होणे आवश्यक आहे. नागरिकांनीही ‘माहितीचा अधिकार’ (RTI) वापरून प्रशासनाला प्रश्न विचारण्याची गरज आहे.
मोहाडी नगरपंचायतीमधील भ्रष्टाचाराबाबत तक्रार करण्यासाठी एक नमुना (Draft) खाली दिला आहे. हा अर्ज तुम्ही जिल्हाधिकारी, लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग (ACB) किंवा नगरविकास मंत्रालयाकडे पाठवू शकता.
तक्रार अर्जाचा मसुदा (Draft)
प्रति,
मा. जिल्हाधिकारी साहेब,
जिल्हाधिकारी कार्यालय, भंडारा.
(किंवा मा. पोलीस अधीक्षक, लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग, नागपूर/भंडारा)
विषय: मोहाडी नगरपंचायत अंतर्गत सुरू असलेल्या भ्रष्टाचाराची चौकशी व दोषींवर कारवाई करण्याबाबत.
महोदय,
मी, [तुमचे पूर्ण नाव], मोहाडी येथील रहिवासी असून, या अर्जाद्वारे आपले लक्ष मोहाडी नगरपंचायत मधील प्रशासकीय अनियमितता आणि भ्रष्टाचाराकडे वेधून घेऊ इच्छितो.
गेल्या काही काळापासून नगरपंचायत प्रशासनामध्ये खालील बाबींमध्ये मोठा भ्रष्टाचार होत असल्याचे दिसून येत आहे:
१. विकासकामांचा निकृष्ट दर्जा: मोहाडी शहरात होत असलेली नाली बांधकामे, रस्ते आणि इतर नागरी सुविधांच्या कामात अत्यंत निकृष्ट दर्जाचे साहित्य वापरले जात आहे. निविदेतील (Tender) अटींचे पालन केले जात नाही.
२. निधीचा अपहार: शासकीय योजनांसाठी आलेला निधी विकासकामांवर खर्च न करता, बोगस देयके (Bills) सादर करून लाटला जात आहे.
३. पदाचा गैरवापर: काही लोकप्रतिनिधी आणि अधिकारी संगनमताने खासगी कंत्राटदारांना लाभ मिळवून देत आहेत.
४. लाचेची मागणी: सामान्य नागरिकांना घरकुलाचे हप्ते, नळ जोडणी किंवा इतर दाखल्यांसाठी शासकीय कार्यालयात आर्थिक मागणी केली जात आहे.
माझी विनंती:
वरील सर्व बाबींची निष्पक्ष चौकशी करण्यासाठी एक विशेष समिती नेमण्यात यावी. तसेच, दोषी आढळणाऱ्या अधिकारी व लोकप्रतिनिधींवर कडक कायदेशीर कारवाई करण्यात यावी, जेणेकरून जनतेच्या पैशाचा विनियोग योग्य प्रकारे होईल.
या अर्जासोबत मी काही पुराव्यांच्या प्रती (असल्यास) जोडत आहे.
आपला नम्र,
(स्वाक्षरी)
नाव: [तुमचे नाव]
पत्ता: [तुमचा पूर्ण पत्ता]
मोबाईल क्रमांक: [तुमचा नंबर]
दिनांक: [आजची तारीख]
ठिकाण: मोहाडी
माहितीचा अधिकार (RTI) अर्ज नमुना
प्रति, जन माहिती अधिकारी, नगरपंचायत कार्यालय, मोहाडी, ता. मोहाडी, जि. भंडारा.
१. अर्जदाराचे पूर्ण नाव: [तुमचे नाव]
२. पत्ता: [तुमचा पूर्ण पत्ता]
३. आवश्यक असलेली माहिती: मोहाडी नगरपंचायत अंतर्गत गेल्या २ वर्षात झालेल्या विकासकामांची माहिती खालीलप्रमाणे हवी आहे:
• अ) मोहाडी शहरातील वॉर्ड क्र. [तुमचा वॉर्ड] मधील रस्ते आणि नाली बांधकामासाठी मंजूर झालेला एकूण निधी.
• ब) सदर कामाचे कंत्राट कोणाला दिले होते त्या कंत्राटदाराचे नाव आणि कामाचे वर्क ऑर्डर (Work Order).
• क) कामाच्या गुणवत्तेबाबत सादर केलेला ‘गुणवत्ता तपासणी अहवाल’ (Quality Audit Report).
• ड) संबंधित कामासाठी काढण्यात आलेल्या देयकांची (Bills) प्रमाणित प्रत.
४. माहितीचा कालावधी: [दिनांक] ते [दिनांक] पर्यंत.
५. माहिती कशा स्वरूपात हवी: प्रमाणित छायांकित प्रती (Certified Copies).
६. अर्जदार दारिद्र्यरेषेखालील आहे काय? हो/नाही (हो असल्यास पुरावा जोडा).
७. शुल्क तपशील: १० रुपयांचा न्यायालयीन शुल्क स्टॅम्प (Court Fee Stamp) अर्जावर जोडला आहे.
ठिकाण: मोहाडी दिनांक: [आजची तारीख]
(स्वाक्षरी)
लेख:- अमर वासनिक, प्रदेश महासचिव, लोकशक्ती भ्रष्टाचारविरोधी सामाजिक संघटना