भ्रष्टाचाराचा भस्मासुर आणि महिलांची वज्रमुठ; जागतिक वास्तव आणि आपले कर्तव्य!
लेखक: अमर वासनिक
(प्रदेश महासचिव: लोकशक्ती भ्रष्टाचार विरोधी सामाजिक संघटना)
भंडारा:
भ्रष्टाचार हा केवळ आर्थिक गुन्हा नसून तो राष्ट्राच्या प्रगतीला लागलेली वाळवी आहे. आज आपण जागतिक महिला दिन साजरा करत असताना, समाजातील या अनिष्ट प्रथेविरुद्ध महिलांची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, याचे चिंतन करणे काळाची गरज आहे. ‘लोकशक्ती भ्रष्टाचार विरोधी सामाजिक संघटने’च्या माध्यमातून आम्ही जेव्हा समाजात वावरतो, तेव्हा भ्रष्टाचाराची पाळेमुळे किती खोलवर गेली आहेत हे प्रकर्षाने जाणवते.
जागतिक वास्तव: कोणत्या देशात किती भ्रष्टाचार?
’ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनल’च्या (Transparency International) भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांक (CPI) २०२५-२६ नुसार जगातील देशांची स्थिती खालीलप्रमाणे आहे:
|
देश |
स्थिती |
भ्रष्टाचाराचे प्रमाण / रँकिंग |
|---|---|---|
|
डेन्मार्क, फिनलंड |
अत्यंत पारदर्शक |
येथे भ्रष्टाचार सर्वात कमी (९०/१०० गुण) आहे. |
|
न्यूझीलंड, नॉर्वे |
सुप्रशासन |
भ्रष्टाचाराविरुद्ध कडक कायदे आणि अंमलबजावणी. |
|
भारत |
मध्यम |
भारताचा क्रमांक १८० देशांमध्ये साधारण ९३ व्या स्थानावर आहे. येथे भ्रष्टाचार अजूनही एक मोठे आव्हान आहे. |
|
सोमालिया, सिरिया |
अत्यंत भ्रष्ट |
येथे सरकारी यंत्रणा पूर्णपणे पोखरलेली आहे. |
भ्रष्टाचाराविरुद्ध महिलांचे कर्तव्य
महिला या कुटुंबाचा आधारस्तंभ असतात. जर महिलांनी ठरवले, तर त्या भ्रष्टाचाराविरुद्ध सर्वात मोठे अस्त्र बनू शकतात. त्यांचे कर्तव्य खालीलप्रमाणे आहे:
१. मूल्यांचे संस्कार: मुलांवर लहानपणापासूनच ‘प्रामाणिकपणा’ हाच सर्वात मोठा धर्म आहे, हे संस्कार करणे.
२. अवैध कमाईला नकार: पती, मुलगा किंवा घरातील कोणीही सदस्य जर चुकीच्या मार्गाने पैसे आणत असेल, तर त्याला ठामपणे विरोध करणे.
३. प्रशासकीय पारदर्शकता: शासकीय कार्यालयांत काम करताना लाच न देणे आणि नियमांचे पालन करणे.
४. जनजागृती: आपल्या परिसरातील भ्रष्टाचार उघडकीस आणण्यासाठी संघटनांच्या माध्यमातून आवाज उठवणे.
प्रेरणादायी उदाहरणे
- भारतातील ‘गुलाबी गँग’ (Pink Gang): उत्तर प्रदेशातील संपत पाल देवी यांनी स्थापन केलेल्या या गँगने भ्रष्ट सरकारी अधिकारी आणि महिलांवरील अत्याचाराविरुद्ध लाठी उगारून न्याय मिळवून दिला. हे महिला शक्तीच्या संघटित लढ्याचे मोठे उदाहरण आहे.
- आयएएस बी. चंद्रकला: उत्तर प्रदेशातील या महिला अधिकाऱ्याने भ्रष्ट कंत्राटदारांना भर रस्त्यात फटकारून आणि निकृष्ट कामाचा पर्दाफाश करून भ्रष्टाचाराविरुद्ध महिला अधिकारी काय करू शकतात, हे जगाला दाखवून दिले.
- सुप्रशासन देणारे देश: ज्या देशात महिलांचे राजकीय नेतृत्व अधिक आहे (उदा. फिनलंड, न्यूझीलंड), त्या देशांमध्ये भ्रष्टाचाराचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी असल्याचे दिसून आले आहे.
निष्कर्ष
भ्रष्टाचार मुक्त भारत घडवायचा असेल, तर केवळ कायदे करून चालणार नाही. त्यासाठी ‘लोकशक्ती’ जागृत व्हावी लागेल. आणि या लोकशक्तीचे नेतृत्व जेव्हा महिला करतील, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने पारदर्शक समाज निर्माण होईल.
”चला, एक पाऊल टाकूया… लाच घेणार नाही, लाच देणार नाही आणि भ्रष्टाचाराला थारा देणार नाही!”
प्रस्तुत लेख:
अमर वासनिक
प्रदेश महासचिव, लोकशक्ती भ्रष्टाचार विरोधी सामाजिक संघटना
📢 संपर्क: ७७७४९८०४९१