गोमूत्र मध्ये कोणकोणते गुणधर्म असतात

गोमूत्रातील गुणधर्म

गोमूत्र (गायीचे मूत्र) हे आयुर्वेदानुसार एक औषधी द्रव्य मानले जाते आणि त्यामध्ये खालीलप्रमाणे विविध गुणधर्म असतात:

रासायनिक आणि पोषक गुणधर्म

गोमूत्रामध्ये पाणी (सुमारे ९५%), यूरिया (२.५%), आणि खनिज, लवण, हार्मोन्स, एन्झाइम्स (२.५%) असतात2.

औषधी गुणधर्म

आयुर्वेदानुसार गोमूत्र वात, पित्त आणि कफ या तिन्ही दोषांचे संतुलन राखते.

आयुर्वेदातील उल्लेख

ग्रंथ गुणधर्म उपयोग चरक मिठास, वात-पित्त-कफ कमी करणारेकृमिनाशक, त्वचारोग, कुष्ठ, खुजली, जलोदरसुश्रुततीक्ष्ण, गरम, हलके, क्षारीयबुद्धी व पचनशक्ती वाढवणारे, पचन विकार, रेचक म्हणून उपयोगी

इतर वैशिष्ट्ये

गोमूत्रामध्ये रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे आणि शरीरातील विषारी घटक शुद्ध करणारे गुणधर्म असल्याचे आयुर्वेदात सांगितले जाते23.

सावधगिरी

गोमूत्रामध्ये कधीकधी हानिकारक जीवाणू, विषारी घटक, कीटकनाशके किंवा जड धातू असू शकतात, त्यामुळे त्याचा वापर करताना काळजी घ्यावी लागते.

निष्कर्ष

गोमूत्रामध्ये विविध खनिज, लवण, हार्मोन्स, एन्झाइम्स, आणि काही औषधी गुणधर्म असतात. आयुर्वेदानुसार ते रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे, शरीरशुद्धी करणारे, आणि अनेक आजारांवर उपयोगी मानले जाते. मात्र, आधुनिक विज्ञानात या दाव्यांचे पूर्ण समर्थन नाही, आणि वापर करताना योग्य सल्ला घेणे आवश्यक आहे123.